Kaza anı, en sakin sürücüyü bile telaşlandırır. Oysa ilk birkaç dakikada atılan doğru adımlar hem herkesin güvenliğini korur hem de sonraki sigorta ve onarım sürecini kolaylaştırır. Atlanan bir adım ise tutanağın eksik kalmasına, kazanın oluşunu göstermenin zorlaşmasına ve başvurunuzun uzamasına yol açabilir.
Bu rehberde kaza anından sigorta başvurusuna kadar yapmanız gerekenleri sırayla bulacaksınız: güvenlik ve 112, yaralanmalı ve maddi hasarlı kaza ayrımı, kaza tespit tutanağı, fotoğraf ve bilgi toplama, sigortaya bildirim süreleri, hangi sigortanın ne ödediği ve hasar dosyası. Aracınızın onarımı başladıktan sonraki adımlar için kaza sonrası hasar onarım sürecinin nasıl ilerlediğini anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.
Önce güvenliği sağlayın: dörtlü flaşörleri yakın, gerekiyorsa uyarı üçgenini koyun; yaralı varsa hemen 112'yi arayın ve yetkililer gelene kadar olay yerinden ayrılmayın. Yalnızca maddi hasar varsa ve tüm sürücüler anlaşıyorsa olay yerini fotoğraflayıp araçları güvenli bir yere alın, kaza tespit tutanağını birlikte doldurup imzalayın. Ardından kaskonuz varsa en geç 5 iş günü içinde kasko şirketinize, karşı tarafa zarar verdiyseniz en geç 10 gün içinde kendi trafik sigortanıza bildirim yapın.
Bu Yazıda Ne Öğreneceksiniz?
- Yaralanmalı kaza: 112'yi aramak, ilk yardım önlemlerini almak ve yetkililer gelene kadar olay yerinden ayrılmamak sürücünün yükümlülüğüdür.
- Maddi hasarlı kaza: Tüm sürücüler anlaşırsa polis çağırmadan kaza tespit tutanağı kâğıt üzerinde ya da mobil uygulamayla birlikte düzenlenebilir.
- Polis çağırılması gereken haller: Anlaşmazlık, tek taraflı kaza, ehliyetsizlik, trafik sigortası olmaması, alkol şüphesi, kamu aracı veya kamu malına zarar.
- Hangi sigorta öder: Karşı taraf kusurluysa hasarınız onun trafik sigortasından karşılanır; kendi kusurunuzda kendi aracınız için kasko gerekir.
Kaza Anında İlk Yapılacaklar: Güvenlik ve 112
Kazaya karışan sürücünün ilk görevi, trafik için ek bir tehlike oluşturmadan hemen durmak ve kaza yerinde gerekli güvenlik önlemlerini almaktır. Dörtlü flaşörleri yakın. Aracınız yolda kaldıysa ve ışıkları uzaktan görülemiyorsa, uyarı üçgenini (kırmızı yansıtıcı) diğer sürücülerin uzaktan fark edebileceği bir noktaya yerleştirin. Araçtan inerken arkadan gelen trafiğe dikkat edin.
Kazada yaralanan biri varsa ya da yaralanma olup olmadığından emin değilseniz vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Kazaya karışan sürücüler ilk yardım önlemlerini almak ve durumu yetkililere bildirmekle yükümlüdür. Telefondaki görevlinin yönlendirmelerine uyun; konumunuzu ve kaç kişinin yaralandığını açıkça söyleyin.
İlk dakikalar için kısa liste
- Hemen durun, dörtlü flaşörleri yakın.
- Gerekiyorsa uyarı üçgenini uzaktan görülecek şekilde koyun.
- Yaralı varsa ya da emin değilseniz 112'yi arayın.
- Trafiğe dikkat ederek siz ve yolcularınız güvenli bir yere geçin.
Yaralanmalı Kazada Olay Yerinden Ayrılmayın
Ölümlü veya yaralanmalı bir kazada polis ya da jandarma gelene kadar, onların izni olmadan olay yerinden ayrılmamalısınız. Tek istisna, yaralıya yardım etmek veya acil bir zorunluluktur. Bu tür kazalarda olay yerindeki iz ve delilleri, sorumluluğun belirlenmesine yardımcı olacağı için değiştirmemek gerekir; araçların yeri de yetkililer gelmeden oynatılmamalıdır. Ancak kaza trafiği, can veya mal güvenliğini tehlikeye sokuyorsa önce güvenlik önlemini almak gelir.
Yaralanmalı kazada izinsiz olarak olay yerinden ayrılmanın hapis cezası ve sürücü belgesinin geri alınması gibi ağır sonuçları vardır. Kendinizi iyi hissetseniz bile tutanak ve ifade işlemleri tamamlanmadan ayrılmayın.
Yalnızca Maddi Hasar Varsa: Kaza Tespit Tutanağı
Kazada kimse yaralanmadıysa ve yalnızca araçlarda hasar varsa, kazaya karışan sürücülerin tümü anlaştığı sürece polis çağırmanız gerekmez. Bu durumda Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'nı birlikte doldurup imzalayarak olay yerinden ayrılabilirsiniz. Bu tutanak, sigorta başvurusunun ve kusur değerlendirmesinin temel belgesidir.
Önce Fotoğraf, Sonra Aracı Güvenli Yere Alın
Maddi hasarlı kazada yeni bir kazaya yol açmamak ve trafiği engellememek için araçları yol dışına çıkarmanız gerekir. Bunu yapmadan önce, mümkünse olay yerini ve araçların kaza anındaki konumunu farklı açılardan fotoğraflayın. Ardından araçları güvenli bir yere çekin ve tutanağı orada doldurun. Tutanağı doldurmak için trafiğin ortasında beklemeniz gerekmez.
Tutanağı Kâğıt Üzerinde ya da Mobil Uygulamayla Doldurun
Tutanak, araçta bulunan basılı kaza tespit tutanağı formuyla ya da resmî mobil kaza tutanağı uygulamasıyla düzenlenebilir. Mobil tutanakta e-Devlet bilgilerinizle giriş yapılır, plaka ve fotoğraflar eklenir, konum otomatik alınır, sürücüler oluşturulan karekod ile eşleşir ve kaza krokisi çizilerek tüm sürücüler ekranda onay verir.
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, sürücü, araç ve sigorta bilgilerinin eksiksiz olmasına, kazanın oluşunu gösteren krokinin ve ilgili kutucukların doğru işaretlenmesine dikkat edin. Anlaşarak olay yerinden ayrılan taraflar, sonradan polisten kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemez. Bu yüzden tutanağı imzalamadan önce her bilgiyi birlikte kontrol edin.
Hangi Durumlarda Polis veya Jandarma Çağırmalısınız?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa tutanağı kendiniz düzenlemeyin; 112 üzerinden polis veya jandarma çağırın. Bu hallerde maddi hasarlı kazanın tutanağı yetkililer tarafından tutulur.
- Sürücüler kazanın oluşu veya tutanak üzerinde anlaşamıyorsa
- Kazaya yalnızca bir araç karıştıysa (tek taraflı kaza)
- Sürücülerden birinin sürücü belgesi yoksa ya da kullandığı araç için yeterli değilse
- Araçlardan birinin Türkiye'de geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa
- Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesi varsa
- Araçlardan biri bir kamu kurum veya kuruluşuna aitse
- Kazada kamu malına ya da üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verildiyse
Olay Yerinde Hangi Bilgi ve Fotoğrafları Toplamalısınız?
Kazaya karışan kişiler, istendiğinde birbirlerine kimlik, adres, sürücü belgesi, araç ruhsatı ve sigorta poliçesi bilgilerini göstermek zorundadır. Bu bilgiler tutanağın doğru doldurulması için gereklidir. Fotoğraflar ise hem tutanağı destekler hem de sigorta başvurusunda istenebilecek belgeler arasındadır.
Kazayı gören tanıklar varsa adlarını ve iletişim bilgilerini not almanız, ileride kusur değerlendirmesinde işinize yarayabilir.
Kontrol listesi
- Araçlar yerinden oynatılmadan önce olay yerinin genel görünümü
- Araçların birbirine göre konumu ve yoldaki izler
- Her araçtaki hasarın yakın ve uzak çekimleri
- Karşı sürücünün adı, iletişim bilgisi, sürücü belgesi ve ruhsat bilgileri
- Karşı aracın plakası ve trafik sigortası (poliçe) bilgileri
- Varsa tanıkların ad ve iletişim bilgileri
Sigortaya Bildirim: Hangi Sigorta Ne Öder?
Kaza sonrası en çok karıştırılan konu, hasarın hangi sigortadan karşılanacağıdır. Kısaca: zorunlu trafik sigortası, sigortalının kusuruyla karşı tarafa verdiği zararı öder; kendi aracınızdaki hasarı ödemez. Kendi aracınız için güvenceniz kaskodur.
Karşı Taraf Kusurluysa
Kazada karşı taraf kusurluysa aracınızdaki hasar, karşı aracın zorunlu trafik sigortasından karşılanır. Başvuruyu karşı tarafın trafik sigortası şirketine yaparsınız. Kusur paylaşılıyorsa, kendi kusurunuza düşen kısım bu teminattan ödenmez.
Kusur Sizdeyse ya da Kaskonuz Varsa
Kusurlu taraf sizseniz karşı aracın hasarı sizin trafik sigortanızdan ödenir; kendi aracınızın hasarı için kaskonuz olması gerekir. Kaskonuz varsa, karşı taraf kusurlu olsa bile önce kendi kasko şirketinize başvurabilirsiniz. Bu durumda ödeme yapan kasko şirketi, ödediği tutarı karşı tarafın trafik sigortasından talep eder.
Kaskonuz varsa hasarı en geç 5 iş günü içinde kasko şirketinize bildirmelisiniz. Kazada karşı tarafa zarar verdiyseniz, yani sorumluluğunuz doğabilecekse, kendi trafik sigortanıza da en geç 10 gün içinde bildirim yapmanız gerekir; geç bildirim nedeniyle ödenecek tutar artarsa artan kısım sizden istenebilir.
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?
Kusur oranları, düzenlediğiniz kaza tespit tutanağına göre sigorta şirketlerince belirlenir. Bu nedenle tutanaktaki kroki ve işaretlemeler çok önemlidir. Kusur oranı size bildirildikten sonra, değerlendirmeyi değiştirebilecek yeni bilgi ve belge sunarak 5 iş günü içinde yeniden değerlendirme isteyebilirsiniz.
Kaza sonrası akılda tutulması gereken süreler
Süreler genel kurallara göredir; poliçenizdeki özel şartlar ve sigorta şirketinizin yönlendirmesi esastır.
| İşlem | Süre |
|---|---|
| Kasko şirketine hasar bildirimi | En geç 5 iş günü |
| Karşı tarafa zarar verdiyseniz kendi trafik sigortanıza bildirim | En geç 10 gün |
| Kusur oranının yeniden değerlendirilmesini isteme | Bildirimden itibaren 5 iş günü |
| Sigorta şirketinin anlaşmalı servis bedeli uygulamasını bildirmesi | Hasar ihbarından itibaren 2 iş günü |
| Trafik sigortası tazminatının ödenmesi | Belgeler tamamlandıktan sonra 8 iş günü |
| Trafik sigortasına yazılı başvuruya cevap | En geç 15 gün |
Hasar Dosyası, Eksper ve Gerekli Belgeler
Bildirimden sonra sigorta şirketi hasar dosyası açar. Hasarın tespiti gerektiğinde sigorta eksperi atanır; dosyada eksper yoksa siz de eksper atanmasını talep edebilirsiniz. Eksper raporuna katılmıyorsanız itiraz hakkınız vardır; itiraz süresi kısa olduğu için rapor size bildirildiğinde vakit kaybetmeden değerlendirin.
Sigorta şirketi ve eksper incelemesi tamamlanmadan aracınızın onarımına başlamamanız önerilir. Zorunlu haller dışında hasarlı araçta değişiklik yapmak, hasarın tespitini zorlaştırabilir.
Karşı tarafın trafik sigortasına araç hasarı için yapılan başvuruda genellikle aşağıdaki belgeler istenir. Gerekli belgeler eksiksiz teslim edildikten sonra trafik sigortası tazminatı 8 iş günü içinde ödenmelidir. Yazılı başvurunuz 15 gün içinde cevaplanmazsa ya da cevap talebinizi karşılamazsa sigorta tahkim yoluna veya mahkemeye başvurabilirsiniz.
Trafik sigortası başvurusunda istenebilecek belgeler
- Kaza tespit tutanağı (veya polis tutanağının onaylı sureti)
- Hasarlı aracın ruhsatı
- Varsa kaza yerine ve hasarlı araca ait fotoğraf ve görüntüler
- Banka hesap (IBAN) bilgisi
- Ekspertiz yapıldıysa eksper raporu
Servis Seçimi: Aracınızı Nerede Onarttırabilirsiniz?
Karşı tarafın trafik sigortasından karşılanan hasarda, aracınızın dilediğiniz serviste onarılmasını talep edebilirsiniz. Sigorta şirketi, ödemeyi anlaşmalı servisinde uygulanacak bedel üzerinden yapacaksa bunu hasar ihbarından itibaren 2 iş günü içinde size bildirmelidir. Kaskoda ise hangi servislerin kullanılabileceği poliçenizdeki şartlara göre belirlenir.
Servis seçmeden önce sigortanızın RS Servis ile anlaşmalı olup olmadığını sorgulayabilir, size en yakın RS Servis noktasını bulabilir ve randevu talebi oluşturabilirsiniz. Kaza sonrası kaporta, boya ve parça hasarları RS Servis'in hasar onarımı hizmeti kapsamında değerlendirilir. Hasar küçükse tampon çatlağının onarılıp onarılmayacağı ya da boyasız göçük düzeltmenin uygun olup olmadığı ayrıca incelenebilir. Farklı hasar türlerini bir arada görmek için Kaporta, Hasar ve Mini Onarım Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
Değer Kaybı Talebi
Kaza, aracınızın ikinci el değerini düşürebilir. Karşı tarafın kusuruyla hasar gören aracınız için değer kaybı, karşı tarafın trafik sigortasının maddi zarar teminatı kapsamında talep edilebilir. Güncel genel şartlara göre araç hasarı için yapılan başvuruda değer kaybı talebi de yapılmış sayılır; hasar için eksper atandıysa değer kaybı tutarı da eksper raporunda yer alır.
Kendi kusurunuza düşen kısım için değer kaybı ödenmez. Hesaplama yöntemi ve uygulama poliçenin düzenlendiği tarihe göre farklılık gösterebileceğinden, başvuru öncesinde sigorta şirketinden bilgi almanız en sağlıklısıdır.
Kaza Sonrası Sık Yapılan Hatalar
"Anlaştık, tutanağa gerek yok." Sigorta başvurusunda kaza tespit tutanağı istenir; sözlü anlaşma bunun yerini tutmaz.
"Trafik sigortam kendi aracımı da öder." Zorunlu trafik sigortası yalnızca karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar; kendi aracınız için kasko gerekir.
"Fotoğraf çekmeden aracı kenara alırım." Araçlar yerinden oynatıldıktan sonra kazanın oluşunu göstermek zorlaşır. Güvenli olduğu sürece önce fotoğraf çekin.
"Tek taraflı kazada tutanağı kendim doldururum." Tek aracın karıştığı kazada tutanak polis veya jandarma tarafından tutulur.
"Hemen onarıma başlayayım." Eksper incelemesi tamamlanmadan yapılan onarım, hasarın tespitini ve başvurunuzu zorlaştırabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kapsam ve süreler konusunda poliçe şartlarınız ile sigorta şirketinizin yönlendirmesi esastır.
İlgili Hizmetler
İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Yalnızca maddi hasar varsa ve tüm sürücüler anlaşıyorsa gerekmez; tutanağı birlikte doldurup imzalayabilirsiniz. Yaralanma, anlaşmazlık, tek taraflı kaza, ehliyetsizlik, trafik sigortası olmaması, alkol şüphesi, kamu aracı veya kamu malına zarar gibi durumlarda ise polis ya da jandarma çağırmalısınız.
Kaskonuz varsa hasarı en geç 5 iş günü içinde kasko şirketinize bildirmelisiniz. Karşı tarafa zarar verdiyseniz kendi trafik sigortanıza da en geç 10 gün içinde bildirim yapmanız gerekir.
Aracınızın hasarı karşı aracın zorunlu trafik sigortasından karşılanır. Kaskonuz varsa önce kendi kasko şirketinize de başvurabilirsiniz; bu durumda kasko şirketi ödediği tutarı karşı tarafın trafik sigortasından talep eder.
Aracın sahibini ya da ilgili kişileri bulmaya çalışın. Bulamazsanız durumu tespit edip zarar verdiğiniz aracın üzerine iletişim bilgilerinizi içeren yazılı bir not bırakın ve en kısa sürede polis ya da jandarmaya bilgi verin.
Evet, karşı tarafın trafik sigortasından karşılanan hasarda dilediğiniz servisi seçebilirsiniz. Sigorta şirketi anlaşmalı servis bedeli üzerinden ödeme yapacaksa bunu hasar ihbarından itibaren 2 iş günü içinde size bildirmelidir. Kaskoda servis seçimi poliçe şartlarına bağlıdır.
Güncel genel şartlara göre karşı tarafın trafik sigortasına araç hasarı için yaptığınız başvuruda değer kaybı talebi de yapılmış sayılır. Uygulama poliçe tarihine göre farklılık gösterebileceğinden sigorta şirketinizden teyit almanız önerilir.
